• Home Slideshow Header 1

De Van Dale is 150 jaar oud; 15 weetjes over ‘de dikke’ 2

Het “Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal” viert dit jaar haar 150-jarig bestaan. Vijftien weetjes over de trouwe hulp van iedere schrijver:

  1. De Van Dale is vernoemd naar hoofdonderwijzer Johan Hendrik van Dale uit Sluis. Hij is de enige Nederlandse taalkundige met een standbeeld. En het staat in? Inderdaad. In Sluis.
  2. Van Dale gebruikte de spelling van De Vries en Te Winkel, de grondleggers van de huidige Nederlandse spelling, als basis.
  3. Om plagiaat aan te tonen nam Van Dale spookwoorden op en liet ze vastleggen bij de notaris. Werden deze niet bestaande woorden overgenomen dan was er bewijs.
  4. Sinds 2007 organiseert Van Dale jaarlijks de ‘woord van het jaar’ verkiezing. Wat volgt er op bokitoproof, swaffelen, ontvrienden, gedoogregering, tuigdorp, project X-feest en selfie? Iemand suggesties?
  5. Waarom we de Van Dale liefkozend De Dikke Van Dale noemen laat zich raden. De eerste twee drukken hadden een omvang van zo’n 1400 pagina’s. De laatste druk, de veertiende druk van 2005, omvat zo’n 4500 bladzijden in drie banden (plus een cd-rom).
  6. In deel drie vind je na de letter ‘z’ onder andere een lijst van gevleugelde woorden, titels en citaten, nationale internetdomeinnamen, de ISO-landcodes, de munteenheden en belangrijkste talen van de wereld.
  7. Appelsap staat niet in ‪Van Dale‬; bessen-, citroen-, druiven-, pruimen-, sinaasappel-, tomaten-, vlierbessen-, vruchten-, wortelsap wel. Waarom niet? Joost mag het weten.
  8. De samensteller van een woordenboek heet een lexicograaf. Lexicografen zijn ook maar mensen met hun voorkeuren en afkeuren. In een eerdere editie definieerde een lexicograaf popmuziek als ‘iets voor jeugdige en onrijpe personen.
  9. Omdat De Van Dale “het hedendaagse Nederlands, met een terugblik op de voorbije 150 jaar” beschrijft, staan er ook verouderde woorden en uitdrukkingen in. De oudste betekenis van een woord, niet de belangrijkste staat als eerste vermeld.
  10. Op http://jubileumwoord.vandale.nl kun je stemmen op een van de 150 Van Dale Jubileumwoorden.
  11. Het langste woord in de nieuwe Dikke Van Dale: hippopotomonstrosesquippedaliofobie; angst voor lange woorden.
  12. De verkoop van de papieren editie gaat al jaren met procenten achteruit. Gelukkig voor Van Dale (en onze taal) betalen we steeds vaker om Van Dale altijd te kunnen raadplegen via internet of app
  13. De nieuwe papieren editie van de Van Dale komt volgend jaar uit
  14. Heel wat discussies over taal op het werk en in gezinnen worden beslecht door de Van Dale. Ook bij het Groot Dictee der Nederlandse taal, bij Scrabble, Lingo en ander taalspelletjes geniet het woordenboek aanzien als onmisbare scheidsrechter.
  15. Ook bij De Tekstacademie maken we vaak en graag gebruik van de Dikke van Dale. Van harte gefeliciteerd.