• Home Slideshow Header 1

De Van Dale is 150 jaar oud; 15 weetjes over ‘de dikke’

De Van Dale is 150 jaar oud
15 weetjes over “de Dikke”

Het “Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal” viert dit jaar haar 150-jarig bestaan. Vijftien weetjes over de trouwe hulp van iedere beleidsteksten schrijver.

1. De Van Dale is vernoemd naar hoofdonderwijzer Johan Hendrik van Dale uit Sluis. Hij is de enige Nederlandse taalkundige met een standbeeld. En het staat in? Inderdaad. In Sluis.

2. Van Dale gebruikte de spelling van De Vries en Te Winkel, de grondleggers van de huidige Nederlandse spelling, als basis.

3. Om plagiaat aan te tonen nam Van Dale spookwoorden op en liet ze vastleggen bij de notaris. Werden deze niet bestaande woorden overgenomen dan was er bewijs.

4. Sinds 2007 organiseert Van Dale jaarlijks de ‘woord van het jaar’ verkiezing. Wat volgt er op bokitoproof, swaffelen, ontvrienden, gedoogregering, tuigdorp, project X-feest en selfie? Iemand suggesties?

5. Waarom we de Van Dale liefkozend De Dikke Van Dale noemen laat zich raden. De eerste twee drukken hadden een omvang van zo’n 1400 pagina’s. De laatste druk, de veertiende druk van 2005, omvat zo’n 4500 pagina’s in drie banden (plus een cd-rom).

6. In deel drie vind je na de letter ‘z’ onder andere een lijst van gevleugelde woorden, titels en citaten, nationale internetdomeinnamen, de ISO-landcodes, de munteenheden en belangrijkste talen van de wereld.

7. Appelsap staat niet in de Van Dale; bessen-, citroen-, druiven-, pruimen-, sinaasappel-, tomaten-, vlierbessen-, vruchten-, wortelsap wel. Waarom niet? Joost mag het weten.

8. De samensteller van een woordenboek heet een lexicograaf. Lexicografen zijn ook maar mensen met hun voorkeuren en afkeuren. In een eerdere editie definieerde een lexicograaf popmuziek als ‘iets voor jeugdige en onrijpe personen’.

9. Omdat De Van Dale “het hedendaagse Nederlands, met een terugblik op de voorbije 150 jaar” beschrijft, staan er ook verouderde woorden en uitdrukkingen in. De oudste betekenis van een woord, niet de belangrijkste staat als eerste vermeld.

10. Op jubileumwoord.vandale.nl kun je stemmen op een van de 150 Van Dale Jubileumwoorden.

11. Het langste woord in de nieuwe Dikke Van Dale: hippopotomonstrosesquippedaliofobie; angst voor lange woorden.

12. De verkoop van de papieren editie gaat al jaren met procenten achteruit. Gelukkig voor Van Dale (en onze taal) betalen we steeds vaker om Van Dale altijd te kunnen raadplegen via internet of app.

13. De nieuwe papieren editie van de Van Dale komt volgend jaar uit.

14. Heel wat discussies over taal op het werk en in gezinnen worden beslecht door de Van Dale. Ook bij het Groot Dictee der Nederlandse taal, bij Scrabble, Lingo en andere taalspelletjes geniet het woordenboek aanzien als onmisbare scheidsrechter.

15. Ook bij VanBinnennaarBuiten maken we vaak en graag gebruik van de Dikke van Dale. Van harte gefeliciteerd.

Lees verder

De nieuwe Bijbel in Gewone Taal

Lastig om voor een groot publiek in begrijpelijke taal te schrijven?
Laat je inspireren door de nieuwe Bijbel in Gewone Taal

Ingewikkelde zaken in begrijpelijk taal onder woorden brengen is een lastige klus. Je herkent het vast. Je zit tot over je oren in de materie. Kent alle details, weet wat de achtergrond en de geschiedenis van je onderwerp is en je weet of vermoedt wat er politiek gevoelig ligt. En nu wacht je een grote uitdaging: je moet er over gaan schrijven voor een groot en breed publiek. Ga er maar aan staan.

Congres over Begrijpelijke Taal
Of je nu heel erg gelovig bent, een beetje of juist helemaal niet, wellicht kun je inspiratie halen uit de Bijbel. Het zit namelijk zo: op een congres over Begrijpelijke Taal ontmoetten we Marja Verburg, redacteur bij Het Nederlands Bijbelgenootschap. Ze vertelde enthousiast over een taalproject waar ze met een grote redactie twaalf jaar aan had gewerkt. Een vertaling van de Bijbel uit het Hebreeuws en Grieks in gewone taal, de taal die we allemaal dagelijks gebruiken: De Bijbel in Gewone Taal.

Taal die iedereen begrijpt
In de informatiefolder van de uitgever staat:
De Bijbel in Gewone taal is een betrouwbare vertaling van de Bijbel, in taal die iedereen begrijpt. De inhoud van de Bijbel is niet veranderd. De Bijbel is ook in gewone taal, niet makkelijk. Maar deze vertaling maakt de inhoud van de Bijbel direct toegankelijk voor een breed publiek.

Toegankelijk voor een breed publiek
De laatste twee zinnen slaan de spijker op zijn kop. Ook in begrijpelijke taal wordt ingewikkelde materie, niet makkelijk. Maar je kunt die materie wel toegankelijk maken voor een breed publiek.

Te koop in verschillende uitgaves
Je kunt de Bijbel in Gewone taal in verschillende uitgaves kopen via www.bijbelingewonetaal.nl en in de boekhandel. Voor de liefhebbers is er ook een boek dat de vertaalmethode verantwoord: Hoe vertaal je de Bijbel in gewone taal?

Interesse in training Begrijpelijke taal?
Heb je interesse in een schrijftraining of coachingstraject Begrijpelijke Taal voor jezelf of voor jou en je collega’s? Neem dan contact met ons op: 055-578 95 83. 

Bron voor dit artikel: Informatiefolder Bijbel in Gewone Taal, Nederlands Bijbelgenootschap

Lees verder